Leren van elkaar

"Kom!" roept Josalien enthousiast, "ik weet de weg!" en ze rent voorop met een schare kinderen achter zich aan. Ze is op bekend terrein, we gaan naar 'ons' bos, de andere kinderen zijn hier op bezoek. Ze rennen vooruit, ik loop met Marieke en Suzanne en een andere moeder met de kleinste kinderen achter ze aan. Nu en dan stopt Josalien, gaat met wijde armen voor de groep staan en houdt ze tegen zodat wij weer een beetje bij kunnen komen. Ze voelt zich duidelijk de leider van de groep en geniet van die rol. Bij het oversteken wordt weer iedereen tegen gehouden, ze kijken allemaal goed en op haar teken rennen ze met de hele groep naar de overkant. Eenmaal in het bos nemen ze meer afstand en binnen korte tijd zijn ze vrijwel uit ons zicht. Om vervolgens allemaal weer hard terug te komen rennen; Josalien moet even checken welk pad we moeten hebben. Ze weet de weg, maar... ook weer niet helemaal. En weg zijn ze weer. Het is een heerlijke dag, het lijkt maar geen herfst te worden dit jaar.

Wat ik zo mooi vind aan ons onderwijs is dat de kinderen van elkaar kunnen leren. Onze eigen kinderen leren thuis van elkaar, maar ze leren ook zo veel van andere kinderen. We gaan om met verschillende gezinnen en kinderen van allerlei leeftijden. De kleinere kinderen leren van de groten, maar andersom zeker ook. Het is mooi om te zien hoe een groter kind een kleintje letterlijk bij de hand pakt en meeneemt. Of optilt en troost als ze gevallen is. Hoe een klein kind aan een groter kind laat zien welke kunsten het al kan; het grotere kind leert hierdoor op een natuurlijke manier feedback te geven.

In ons gezin is Josalien de oudste, degene die alles als eerste doet. Een bijzondere positie in een gezin. Maar als we afspreken met andere gezinnen kan ze ineens een van de jongere kinderen zijn en een heel andere plek hebben. Maar zo verlegen als ze ooit was, zo assertief is ze nu en ze weet zich op een mooie manier te bewegen tussen andere kinderen. Juist door al die verschillende leeftijden bij elkaar ontwikkelen ze zich op sociaal-emotioneel gebied enorm goed.

 

Het samenspel tussen zussen

Sprongen

Een maand geleden wilde Josalien ineens veel thuis zijn, liever niet teveel anderen zien en veel meer dan anders knuffelen met mama. Ze was ook een beetje sneller boos of gefrustreerd. Inmiddels kennen we onze dochter een beetje, als ze sprongen gaat maken in haar ontwikkeling is dat blijkbaar een beetje beangstigend.


De afgelopen dagen kregen we al een inkijkje in welke sprongen ze deze keer aan het maken is. Ze pakte gisteren en vanmorgen het avi start boekje van Dolfje weerwolfje erbij en ging lezen. Ze probeerde dit al eerder, maar haakte meestal nog af, omdat ze het te langzaam vond gaan en ze daardoor de lijn van het verhaal niet kon volgen. Losse woorden lezen vond ze saai. In plaats van extra te gaan oefenen, lieten we haar met rust en wachtten rustig af. Nu herkent ze steeds meer woorden en begint ze meer en meer echt te lezen. Nu kan ze dus ook een boekje pakken met een nét iets interessanter verhaal (ze is gek op Dolfje weerwolfje) en ze vindt het leuk!


En wij genieten wederom van dit proces en dat wij er getuigen van mogen zijn.

leren leren of zelf leren?

Betekenisvol leren (unschooling) is voor ons als ouders een dagelijkse oefening in loslaten en vertrouwen hebben. De kinderen merken daar niks van, zij ontwikkelen zich prima en hebben helemaal geen last van ons schoolse denken. Wij echter hebben ergens in ons achterhoofd steeds weer zo'n stemmetje dat zegt dat er een curriculum is dat gevolgd moet worden, dat ze dingen als lezen en rekenen elke dag moeten oefenen, anders leren ze het nooit. Dat herhalen oh zo belangrijk is. Dat ze soms dingen echt moeten, want 'er moeten in het leven nu eenmaal dingen'. Steeds weer moeten we terug gaan naar onze basis en weer opnieuw nadenken over waarom we ook alweer hebben gekozen voor thuisonderwijs en waarom we juist het betekenisvol leren zoals wij dat hier doen zo belangrijk vinden.

Alleen al gisteren en vandaag: Suzanne, die ineens zelf gaat staan, dat heeft ze helemaal zelf geleerd. Marieke die zomaar ineens tot 20 kan tellen zonder dat we daar actief mee aan de slag zijn geweest. En Josalien die in een catalogus speelgoed omcirkelt wat ze zou willen hebben en daar ook dingen bij schrijft, terwijl wij haar niet actief volgens een bepaalde methode leren schrijven. Ze leren het helemaal zelf, het enige dat wij hoeven te doen is de voorwaarden scheppen om het mogelijk te maken.

We zorgen dat er uitdagend materiaal is, we 'strooien' ideeën en we praten over van alles. De interesse zit vanbinnen en het komt er steeds weer vanzelf uit. Elke keer als we weer even twijfels hebben (vooral als er even niet zoveel lijkt te gebeuren in hun hoofden), kunnen ze vlak daarna ineens weer iets wat ze helemaal zelf geleerd hebben. En dan weten we weer waarom we ook alweer hiervoor gekozen hebben.

Mensen vragen ons steeds vaker - nu Marieke 3 is en over een jaar dus 4 - of Marieke wél naar school zal gaan. Ik denk dat het tijd wordt om daar nu wat duidelijker 'nee' op te antwoorden in plaats van 'we zien wel'. Hoewel we vast voor een school gekozen zouden hebben als Marieke de oudste was geweest, gaat onze overtuiging inmiddels veel verder dan dat Josalien niet toe zou zijn aan school. Onze keuze voor thuisonderwijs staat los van het karakter van onze kinderen, we maken deze keuze op basis van onze visie op onderwijs, afgeleid van onze levensovertuiging.

...................................

Van links naar rechts en van boven naar onder: 'alleen deze', 'als ik 7 ben', 'die' en 'die wil ik'

De waarde van de munten die Josalien in haar portemonnee heeft:

Kaarsen maken

Gisteren gingen we naar het Archeon in Alphen aan de Rijn. Daar mochten de kinderen zelf een kaarsje maken. Nu hebben wij al jaren een aantal bladen bijenwas liggen, dus die heb ik er vanmorgen maar weer eens bij gezocht. Leuk werkje voor op een druilerige herfstmorgen.


Welkom herfst! Huize Tilly is er klaar voor!

 

Gisteren in het Archeon:

cijfers verven

Josalien had laatst bij een vriendinnetje gezien dat ze letters hadden gemaakt van wc rolletjes. Zij wilde dat vandaag ook wel doen, maar dan met cijfers "want", zei ze, "dan kan Marieke de cijfers leren". Ze wilden ook de eerste letters van hun voornamen. Zo gezegd zo gedaan. Josalien en Marieke hebben de cijfers geverfd.

Een zelfgebreide kol

Ik kocht een set breilooms voor Josalien. Ik was alle rondslingerende elastiekjes (van de Rainbow loom rage) een beetje zat en was toe aan iets anders. Het was een goed moment, Josalien pakte het meteen op. Het duurde nog wel even voordat haar eerste breisel af was, maar vandaag mocht ik het afkanten en ze kan nu met een lekkere warme hals (of hoofd) de winter in. En ze is trots op het resultaat.

Aan de ontbijttafel

Wat ik zo fijn vind aan thuisonderwijs en hoe wij dat vorm geven is dat ik niet gestructureerder hoef te worden dan ik ben. Ik ben een creatieve chaoot en hoewel ik altijd op tijd op afspraken kom, laten we de dag verder komen zoals hij komt. We eten als we trek hebben, niet om 12 uur omdat het dan toevallig pauze is en zo gaat het ook met het leren. Ik heb even geprobeerd om tijden te hanteren, maar al snel merkte ik dat de momenten waarop Josalien geïnteresseerd is en actief wil leren, elke dag anders zijn. Dus waarom zouden we dan om 10 uur gaan rekenen op mijn verzoek als ze tijdens het ontbijt zelf al sommen zit te maken? Josalien heeft het al prima begrepen, zelf moet ik nog steeds moeite doen om het schoolse denken van me af te schudden.

Vanmorgen schreef Josalien op een papiertje sommen die nog te moeilijk zijn om uit haar hoofd te doen. Maar met een simpele aanwijzing, kan ze nu sommen onder elkaar zetten en optellen en tussendoor werd de dinosaurus gevoerd. Ik mocht haar niet op de foto zetten, maar het is altijd prachtig om haar enthousiasme te zien als ze weer een nieuw rekentrucje onder de knie krijgt.

Aanvulling op het 'strooien'

Nog even een toevoeging op mijn blogpost van vanmiddag. Soms is het mooi om te zien hoe het werkt in zo'n koppie.

Ik zag een kleuterwerkje voorbij komen op facebook (waarbij het woord kleuter in dit geval enkel iets zegt over de leeftijd van het kind en niets over het niveau van het werkje, want het was héél gedetailleerd), waarbij een foto van het hoofd kind op een vel was geplakt en het kind er zelf het lijf bij had getekend. Ik liet het zien aan Josalien en vroeg of zij dat ook leuk zou vinden om te maken. Ze dacht even na en zei toen dat zij dat niet zo zou kunnen en ze wilde het niet doen. Ik gaf aan dat ze het op haar eigen manier kan doen, ze heeft haar eigen stijl en die is anders dan die van het kind van het voorbeeld. Maar ze had nu dit gezien en dan lukt het haar niet meer om er iets anders bij te bedenken. Note to selff: volgende keer alleen het idee ter sprake brengen en geen voorbeeld laten zien.

Toch printte ik een foto van Josalien en Marieke, knipte de hoofden uit en plakte ze op een papier. Ik tekende er op mijn manier een lijf aan. Josalien vroeg vanavond of ze het in mocht kleuren en zo werd het toch nog een co-productie.

 

Daarna tekende ze zelf nog een hotel waarvan alleen de onderste kamers verhuurd waren. Het was laag seizoen.

 



'Strooien'

Josalien is er zo een die je niet teveel moet 'stimuleren'. Ik heb die fout al een aantal keer gemaakt, maar ik ben lerende. Ik kende de term 'unschooling' al langer, maar ik ben niet tegen alle soorten scholen, dus dacht ik dat ik geen 'unschooler' was. Toen ik me er echter in ging verdiepen, kwam ik er achter dat unschooling eigenlijk niet zoveel te maken heeft met al dan niet in samenscholingsverband leren, maar meer neerkomt op het betekenisvol leren wat wij hier ook doen.

Inmiddels ben ik er steeds beter in om in plaats van enthousiast een idee te lanceren, alleen wat te 'strooien'. Ik leg de set met letterstempels neer, een bak met blokken, een leeg schrijfboekje, een leesboekje, een rekenvel, schilderspullen of zomaar iets waarvan ik zelf ook nog niet weet wat je ermee zou kunnen doen. Ik print ook wel eens een knutselidee wat ik van Pinterest heb om haar fantasie te prikkelen. De ene dag strooi ik van alles, de andere dag denk ik er even niet aan of zie ik dat Josalien even de rust/aandacht er niet voor heeft en dan laat ik het ook even voor wat het is.

Het is leuk om te zien hoe dat werkt met het strooien. Als ik een aantal dagen achter elkaar aan het strooien ben geweest, verslapt haar aandacht vaak en is het tijd om het weer even te laten rusten. Na een paar dagen echter, zie ik haar weer actiever worden en kan ik weer lekker aan het strooien gaan. Maar soms hebben we haast elke dag wel iets te doen waardoor het er gewoon niet van komt.

Vandaag bedacht ik me dat het echt al wel even geleden was dat ze gewoon thuis aan de gang was geweest. De laatste tijd kunnen we als we dat willen elke dag wel iets doen met andere thuisonderwijzers of met vriendjes die ze op een andere manier heeft leren kennen (ik dacht altijd dat het vinden van andere kinderen om mee te spelen een lastig punt was van thuisonderwijs geven, maar inmiddels vind ik dat verreweg het gemakkelijkste deel). Josalien is er nu duidelijk aan toe om weer even wat meer thuis te zijn, even terug naar haar vertrouwde omgeving.
Dus vandaag strooide ik maar weer eens wat. Ze zag er moe uit, dus ik verwachte er niet veel van, maar ze is toch lekker bezig geweest vandaag.

Ik had de letterstempels neergezet. Na 'sis', 'mama' en 'papa' had ze dat echter wel gezien. geen zin in letters vandaag.

Ik zette de ton met blokken in haar blikveld en ze besloot het bouwwerk dat op de ton stond na te bouwen.

 

 

Daarna vroeg ze mij een bouwwerk te maken zodat zij dat ook kon namaken.

 

 

 

Vervolgens pakte ze het vel papier en de stiften die erbij lagen en vroeg mij naast haar te komen zitten en na te tekenen wat zij tekende. Dit vind ik altijd ze leuk om samen te doen! We zijn dus even lekker samen bezig geweest.

 

En toen ik op moest staan omdat de kleine Suzanne het niet leuk meer vond om zelf te spelen, tekende ze zelf nog even lekker verder.

Zomaar een lekker thuisdagje. Vandaag stond in het teken van 'nadoen'.





Lekker buitendagje

Wij waren vandaag in Doepark de Nooterhof in Zwolle.



 

Maskers van papier maché

Josalien had een plan en ze had het al helemaal uitgedacht. Met papier maché een ballon beplakken die zo opgeblazen is dat hij het formaat van haar hoofd heeft. Dan doormidden knippen, ogen er uit knippen, verven en de twee helften weer aan elkaar maken zodat het een masker zou worden dan rondom haar hoofd past. Marieke wilde ook wel meedoen.
En zo deden we het.

 

Paddenstoelen wandeling

Met de Gelderland homelearners (dat is een groep thuisonderwijzers uit de regio Gelderland die regelmatig samen dingen ondernemen), hadden we vandaag een paddenstoelenwandeling op het programma. Niet speciaal voor ons, gewoon een wandeling met een gids van natuurmonumenten. Door allerlei omstandigheden waren wij echter vandaag de enige homelearners die er bij waren en omdat het onder schooltijd was, was Josalien het enige kind. Mijn andere meisjes waren ondergebracht bij de gastouder, dus dit was eens een fijn uitje met alleen mijn oudste dochter.

Toen we weg gingen regende het een beetje, maar op wat spetters na, was het eigenlijk prima weer. En het was maar goed dat het de afgelopen dagen wat geregend heeft, want een week geleden stonden er nog maar heel weinig paddenstoelen. Nu staat het bos er vol mee. Als je goed oplet ten minste, want wij heb er nog nooit eerder zo veel gezien. Josalien had haar zoekkaart bij zich, maar die bleek niet zo waardevol als we hadden gehoopt. We zagen in het eerste half uur al meer verschillende paddenstoelen dan er op de zoekkaart staan en de meerderheid stond er helemaal niet op. Dus luisterden we maar gewoon naar wat de gids ons te vertellen had. Het was duidelijk een liefhebber, steeds als hij iets moois vond, maakte hij bijna een sprongetje en overal had hij wel iets moois bij te vertellen. Wat het was, of het eetbaar was, hoe het aan de naam kwam en vaak ook een verhaal van vroeger. Zoals bij een piepklein zwammetje dat aan gras groeit. Vroeger groeide dat ook vaak aan granen en als mensen daar brood van aten kregen de vrouwen massaal miskramen of overleden er zelfs mensen. De vermeende heksen kregen daar de schuld van.

We hebben ruim 2,5 uur gelopen en ontzettend veel paddenstoelen gezien. Voor Josalien was het aan het eind echt wel genoeg, zij ging over op het zoeken van de grootste eikels. Maar ook zij heeft veel paddenstoelen gevonden en zij had een fijne middag met mama helemaal voor zich alleen.

We hadden er niet aan gedacht om pen en papier mee te nemen, en het lukte ons niet om alles wat we gezien hebben te reproduceren. Maar samen hadden we er toch nog een hoop:
- aardappelbovist
- gewone hertenzwam
- goudgele hertenzwam
- truffelzwam (heel bijzonder! de foto rechts bovenin)
- echte tonderzwam
- gewone berkenboleet
- roodbruine, slanke amaniet
- kleverige knolamaniet
- allerlei andere amanieten, maar niet de vliegenzwam
- kastanje boleet
- slanke trechterzwam
- kleine stinkzwam
- cantharel
- meniezwam
- koraalzwam
- rodekool zwam
- allerlei russulasoorten
- allerlei mysena soorten
- iets met paardehaar (kan de juiste benaming niet meer vinden)
- en de helft van wat hierboven op de foto staat, kunnen we niet meer terughalen.

Ze had het al over een paddenstoelenproject...

Wilde buitendagen

Natuurmonumenten organiseert regelmatig wilde buitendagen. Wij doen daar natuurlijk aan mee. Vandaag was het onderwerp 'leer toveren in de natuur'.

 

Spinnenproject

Josaliens was een paar weken geleden heel erg geschrokken van een grote huisspin die ineens vlak bij haar hand opdook. Sinds dien was ze behoorlijk bang voor spinnen. Nu bedacht ze dat ze misschien minder bang zou worden als ze meer zou weten over spinnen. En warempel, haar angst is weliswaar niet helemaal weg, maar nu wel weer goed hanteerbaar.

Dit is het eerste project waar beide dames echt warm voor lopen. We hadden een geweldig leuke week, wat een heerlijk projectonderwerp!