Plezier in rekenen

Josalien vindt rekenen erg leuk. Lezen ook wel, maar waar ze leren lezen toch ziet als een noodzakelijk kwaad (ze wil wel kúnnen lezen, maar ze wil het niet léren), vindt ze rekenen bijna altijd wel leuk. En dat doet ze de hele dag door op verschillende manier. Meestal gaat het rekenen spelenderwijs en tussen de bedrijven door. Soms gaat ze er echt voor zitten, zoals gisteren toen ze met de rekenmachine alle tafels tot 10 ging uitrekenen en zoals vandaag, toen ze de doos met Montessori rekenstaafjes ontdekte. Ik heb deze doos een tijdje geleden gekocht en in de kast gezet. Nu kwam ze hem tegen en ging er meteen mee aan de slag. Ze maakte serieuze sommen en ze maakte schilderijtjes met de staafjes. In ieder geval heeft ze van een aantal staafjes de kleur en waarde al goed in haar hoofd. Ik denk dat ze hier wel vaker mee zal gaan werken.

Niet naar bed willen

Dat is echt thuisonderwijs. Dat je kind niet naar bed wil, omdat ze topografie zo leuk vindt.

Ik zat wat rond te neuzen om ideeën op te doen om aan te bieden en Josalien kwam kijken wat ik aan het doen was. Ik zat op dat moment te kijken op het blog van 'Ik krijg thuisonderwijs' op de blogpost over het leren van de continenten. Ik klikt door naar topomania en Josalien ging meteen enthousiast de oefeningen zitten doen. Met mijn hulp, want zo snel zelf lezen lukt nog niet, maar evengoed leuk en al snel wist ze alle continenten. Daarna printte ik een kaart uit en ze ging enthousiast kleuren, beginnend met het water.

Zo moeder zo dochter

Ik weet niet anders of we zaten thuis vroeger elk vrij uurtje met mijn moeder aan tafel te knutselen en handwerken. Mijn moeder was van alle markten thuis op het gebied van handwerken en we hebben daar ook heel veel van meegekregen. Inmiddels heb ik, ondanks een goede opleiding en de goedbetaalde kantoorbaan die ik had van handwerk mijn beroep gemaakt. Vooral het creatief zijn, het proces van ontwerpen, vind ik heerlijk. En ik merk dat ook ik dat weer doorgeef aan mijn kinderen.

We hebben een knutseltafel in de kamer; een tafel die alleen wordt gebruikt om aan te knutselen en (hand)werken. Het is ook mijn werktafel en hoewel ik goed werk met rommel om me heen, moet er af en toe ruimte worden gemaakt. Zodra die ruimte er echter is en ik aan de slag wil, zitten er twee meisjes op hun krukjes aan de tafel en worden er meteen weer allerlei knutselwerken gecreëerd.

Werken is daardoor soms een uitdaging of eigenlijk gewoon een goede oefening voor ons allemaal in overleggen en afspraken maken.

Josalien wil al heel lang een shirt voor zichzelf maken. Nu stond de naaimachine er, ik had even niet meteen zin om verder te gaan met waar ik mee bezig was en de keukentafel was toevallig een keer leeg. Dus vroeg ik of ze een shirt wilde maken. Enthousiast ging ze tussen mijn stofjes zoeken naar de leukste combinatie voor een shirt. Ze koos 4 verschillende stofjes en maakte een tekening welk stofje waar in het shirt moest komen. Op de keukentafel ging ze het patroon tekenen, uitknippen, op de stof spelden en uitknippen. Daarna gingen de spullen mee naar de handwerktafel en samen hebben we het in elkaar gezet. De moeilijkere stukken, zoals de mouwen heb ik gedaan, de rest deed ze zelf. Ze is ongelooflijk trots op het resultaat en ik vind het prachtig dat ook ik weer een dochter heb die het leuk vindt om dit soort dingen te doen.

Ze wilde al fotograaf worden en een boekwinkel beginnen. Nu wil ze daarnaast ook kleermaker worden.

Onderwijs in drukke tijden; wat bied ik aan?

We waren vandaag samen met een flink aantal andere thuisonderwijzers in het Spoorwegmuseum in Utrecht. Gerrit Jan was mee en terwijl hij met de meiden het museum verkende, kon ik fijn praten met andere ouders. Praten met anderen; onzekerheden delen, ideeën opdoen, succesverhalen horen en vertellen, ik vind dit heel erg waardevol. De kinderen hebben leuke sociale contacten, maar ook voor ons is het fijn om ervaringen uit te wisselen met andere thuisonderwijzers.

Vandaag vroeg een moeder me wat ik zoal aanbied. Die vraag is nog niet zo gemakkelijk te beantwoorden. Het begint er al mee dat de kinderen verschillende leeftijden hebben en ook verschillende interesses. Waar ik bij Josalien meestal niet meer doe dan af en toe iets neerleggen of een idee geven, vindt Marieke het ook leuk om samen iets te maken, een opdrachtje te doen, een liedje te zingen, enz. Marieke vind het prima om een instructie te krijgen (en gaat dan meestal alsnog haar eigen gang). Josalien heeft er vaak niet zo'n zin meer in als ik aangeef hoe ze iets geacht wordt te doen (bijvoorbeeld in een opdrachtenboekje of bij het spellen van woorden). Josalien leert behoorlijk autodidactisch; ze wil zelf het wiel uitvinden. Voor Josalien hoef ik vaak niet veel meer te doen dan beschikbaar zijn voor vragen.

Maar terug naar de vraag; wat bied ik eigenlijk aan? Ik merk dat dat niet alleen te maken heeft met leeftijd en karakter van de kinderen, maar ook met wat ze zelf oppakken en hoe druk we het verder hebben. Het is op dit moment behoorlijk druk met alles rondom Sinterklaas en daarnaast hebben we regelmatige uitjes naar musea en andere leuke plekken. Er blijft minder tijd en aandacht over voor dingen als rekenen en taal, wereldoriëntatie, geschiedenis, enz. Maar het leuke is dat hoewel ik al een paar weken niet actief iets heb aangeboden, Josalien juist nu een enorme ontwikkeling doormaakt. Ze leest steeds beter, begint duidelijk een woordbeeld te ontwikkelen en ze is begonnen met schrijven. Ze heeft haar initiële schroom overwonnen en schrijft gewoon, ook al weet ze niet hoe de woorden gespeld horen te worden. En het verhaal van de oorsprong van Sinterklaas is óók geschiedenis.

Met een beetje fantasie erbij is dit Sinterklaas met een vrouw en kind. Dat hij géén vrouw zou hebben gehad, wil Josalien niet geloven.

Dus wat bied ik actief aan? Op dit moment vrijwel niets. Leren ze dan niets? Jawel hoor, gelukkig wel. Josalien schrijft tientallen brieven aan Sinterklaas (hoewel ze niet gelooft) en aan mij. Ze maakt daar heel veel pentekeningen bij die steeds gedetailleerder worden. Ik praat met Josalien over wat ze allemaal opschrijft en ik schrijf briefjes terug met woorden die zij gebruikt heeft, zodat ze de juiste spelling ook ziet, zonder dat ik haar actief hoef te corrigeren. In de volgende brief die ik krijg, zie ik vaak dat ze het meteen toepast. En soms ook niet. Soms zegt ze: "jij schrijft het anders, maar ik mag zelf weten hoe ik het wil schrijven en ik doe het zo". Ik mag dat wel, die eigenzinnigheid. Verder leert Josalien op het moment veel op het gebied van samenwerking met andere kinderen. Op de uitjes is daar alle tijd voor. Ze hoeven niet te wachten tot het pauze is, ze kunnen gewoon de hele dag met elkaar spelen, samenwerken, verhalen vertellen, ideeën overdragen, knutselen en wat ze verder maar willen.

Marieke heeft ook enorme sprongen gemaakt op het gebied van sociale interactie. Heel langzaam komt het kleutertje al een beetje in haar boven. Ze overlegt met andere kinderen over welk spel ze gaan doen en ze is vooral erg goed in het bedenken en uitspelen van allerlei fantasieverhalen. En héél veel giechelen en lachen, want het leven is een feest voor Marieke.

Oh en vooral niet te vergeten: lekker naar buiten gaan en genieten van het seizoen. Deze week was het lekker nat in het bos, dus dan gaan de regenpakken aan en zoeken we de grootste plassen in het bos.

thuisonderwijs -> uitonderwijs

Ik zit in de auto met De drie meiden. We reizen in verhouding veel samen, omdat de meeste vriendjes van onze kinderen niet vlakbij wonen. De meiden hebben een hoop vriendjes die ook niet naar school gaan, maar die wonen allemaal wat verder weg. De autoritjes blijken niet alleen noodzakelijk te zijn om ergens te kunnen komen, ze zijn eigenlijk juist heel nuttig en leuk. De kinderen hebben altijd wel zin om te kletsen, zingen of een zoek- of raadspelletje. De beste gesprekken voeren we in de auto.

Als Gerrit Jan er niet bij is, zit Josalien meestal naast mij voorin. En vaak zitten we dan te rekenen, iets wat Josalien erg leuk vindt. Vandaag echter niet. Josalien zegt: “we rijden op een voorrangsweg”. Ik vraag haar hoe ze dat weet. Ze wijst naar een vierkant bord, zo’n gele met een witte rand. Er staan er heel veel van. Laatst vroeg ze wat dat betekende en nu herkent ze het bord. Dan wil ze weten wat een driehoekig bord met een rode rand, met rennende kinderen erop betekent en ik geef uitleg over de borden die aangeven dat je extra goed op moet letten, in dit geval op kinderen die plotseling kunnen oversteken. Ze legt zelf de verbanden: “dus datzelfde bord daar, maar dan met een hert erin zegt dat er plotseling herten kunnen oversteken?” Ze heeft het begrepen. Er zijn ontzettend veel verkeersborden en ze wordt enthousiast. Ze wil van alle borden die ze ziet de betekenis weten. Ik merk ineens hoe ontzettend veel borden er eigenlijk zijn die ik normaal gezien wel zie, maar waar ik niet meer bewust naar kijk. Door Josalien kijk ik er nu weer even goed naar.

Josalien zou zo graag eens helemaal alleen naar de supermarkt willen fietsen (2 km). Wij vinden dat dat pas veilig kan als ze de verkeersregels goed kent. Dat begrijpt ze wel. Een half jaar geleden wilde ze ook graag alleen fietsen, maar toen had ze nog niet zoveel interesse in de regels van het verkeer en we fietsen nog altijd lekker samen. Maar nu heeft ze het ineens te pakken. Na het zoveelste bord waarvan ik de betekenis heb uitgelegd vraag ik of ze misschien komende week wel een verkeersproject zou willen doen (als ze iets heel leuk vindt, maken we er soms een projectweek van, zodat we het onderwerp meer kunnen uitdiepen). Ze kijkt me met glimmende ogen aan en roept enthousiast: “jaaaaaa!! Een verkeersproject!” En ook van achter in de auto klinkt gejuich. Ze maken samen plannen wat we dan allemaal moeten gaan doen en ik zit achter het stuur te genieten van dit proces. En, voegt Josalien er dan hoopvol aan toe: “dan kan ik volgende week misschien wel alleen naar de Jumbo fietsen”.

Leren van elkaar

"Kom!" roept Josalien enthousiast, "ik weet de weg!" en ze rent voorop met een schare kinderen achter zich aan. Ze is op bekend terrein, we gaan naar 'ons' bos, de andere kinderen zijn hier op bezoek. Ze rennen vooruit, ik loop met Marieke en Suzanne en een andere moeder met de kleinste kinderen achter ze aan. Nu en dan stopt Josalien, gaat met wijde armen voor de groep staan en houdt ze tegen zodat wij weer een beetje bij kunnen komen. Ze voelt zich duidelijk de leider van de groep en geniet van die rol. Bij het oversteken wordt weer iedereen tegen gehouden, ze kijken allemaal goed en op haar teken rennen ze met de hele groep naar de overkant. Eenmaal in het bos nemen ze meer afstand en binnen korte tijd zijn ze vrijwel uit ons zicht. Om vervolgens allemaal weer hard terug te komen rennen; Josalien moet even checken welk pad we moeten hebben. Ze weet de weg, maar... ook weer niet helemaal. En weg zijn ze weer. Het is een heerlijke dag, het lijkt maar geen herfst te worden dit jaar.

Wat ik zo mooi vind aan ons onderwijs is dat de kinderen van elkaar kunnen leren. Onze eigen kinderen leren thuis van elkaar, maar ze leren ook zo veel van andere kinderen. We gaan om met verschillende gezinnen en kinderen van allerlei leeftijden. De kleinere kinderen leren van de groten, maar andersom zeker ook. Het is mooi om te zien hoe een groter kind een kleintje letterlijk bij de hand pakt en meeneemt. Of optilt en troost als ze gevallen is. Hoe een klein kind aan een groter kind laat zien welke kunsten het al kan; het grotere kind leert hierdoor op een natuurlijke manier feedback te geven.

In ons gezin is Josalien de oudste, degene die alles als eerste doet. Een bijzondere positie in een gezin. Maar als we afspreken met andere gezinnen kan ze ineens een van de jongere kinderen zijn en een heel andere plek hebben. Maar zo verlegen als ze ooit was, zo assertief is ze nu en ze weet zich op een mooie manier te bewegen tussen andere kinderen. Juist door al die verschillende leeftijden bij elkaar ontwikkelen ze zich op sociaal-emotioneel gebied enorm goed.

 

Het samenspel tussen zussen

Sprongen

Een maand geleden wilde Josalien ineens veel thuis zijn, liever niet teveel anderen zien en veel meer dan anders knuffelen met mama. Ze was ook een beetje sneller boos of gefrustreerd. Inmiddels kennen we onze dochter een beetje, als ze sprongen gaat maken in haar ontwikkeling is dat blijkbaar een beetje beangstigend.


De afgelopen dagen kregen we al een inkijkje in welke sprongen ze deze keer aan het maken is. Ze pakte gisteren en vanmorgen het avi start boekje van Dolfje weerwolfje erbij en ging lezen. Ze probeerde dit al eerder, maar haakte meestal nog af, omdat ze het te langzaam vond gaan en ze daardoor de lijn van het verhaal niet kon volgen. Losse woorden lezen vond ze saai. In plaats van extra te gaan oefenen, lieten we haar met rust en wachtten rustig af. Nu herkent ze steeds meer woorden en begint ze meer en meer echt te lezen. Nu kan ze dus ook een boekje pakken met een nét iets interessanter verhaal (ze is gek op Dolfje weerwolfje) en ze vindt het leuk!


En wij genieten wederom van dit proces en dat wij er getuigen van mogen zijn.

leren leren of zelf leren?

Betekenisvol leren (unschooling) is voor ons als ouders een dagelijkse oefening in loslaten en vertrouwen hebben. De kinderen merken daar niks van, zij ontwikkelen zich prima en hebben helemaal geen last van ons schoolse denken. Wij echter hebben ergens in ons achterhoofd steeds weer zo'n stemmetje dat zegt dat er een curriculum is dat gevolgd moet worden, dat ze dingen als lezen en rekenen elke dag moeten oefenen, anders leren ze het nooit. Dat herhalen oh zo belangrijk is. Dat ze soms dingen echt moeten, want 'er moeten in het leven nu eenmaal dingen'. Steeds weer moeten we terug gaan naar onze basis en weer opnieuw nadenken over waarom we ook alweer hebben gekozen voor thuisonderwijs en waarom we juist het betekenisvol leren zoals wij dat hier doen zo belangrijk vinden.

Alleen al gisteren en vandaag: Suzanne, die ineens zelf gaat staan, dat heeft ze helemaal zelf geleerd. Marieke die zomaar ineens tot 20 kan tellen zonder dat we daar actief mee aan de slag zijn geweest. En Josalien die in een catalogus speelgoed omcirkelt wat ze zou willen hebben en daar ook dingen bij schrijft, terwijl wij haar niet actief volgens een bepaalde methode leren schrijven. Ze leren het helemaal zelf, het enige dat wij hoeven te doen is de voorwaarden scheppen om het mogelijk te maken.

We zorgen dat er uitdagend materiaal is, we 'strooien' ideeën en we praten over van alles. De interesse zit vanbinnen en het komt er steeds weer vanzelf uit. Elke keer als we weer even twijfels hebben (vooral als er even niet zoveel lijkt te gebeuren in hun hoofden), kunnen ze vlak daarna ineens weer iets wat ze helemaal zelf geleerd hebben. En dan weten we weer waarom we ook alweer hiervoor gekozen hebben.

Mensen vragen ons steeds vaker - nu Marieke 3 is en over een jaar dus 4 - of Marieke wél naar school zal gaan. Ik denk dat het tijd wordt om daar nu wat duidelijker 'nee' op te antwoorden in plaats van 'we zien wel'. Hoewel we vast voor een school gekozen zouden hebben als Marieke de oudste was geweest, gaat onze overtuiging inmiddels veel verder dan dat Josalien niet toe zou zijn aan school. Onze keuze voor thuisonderwijs staat los van het karakter van onze kinderen, we maken deze keuze op basis van onze visie op onderwijs, afgeleid van onze levensovertuiging.

...................................

Van links naar rechts en van boven naar onder: 'alleen deze', 'als ik 7 ben', 'die' en 'die wil ik'

De waarde van de munten die Josalien in haar portemonnee heeft:

Kaarsen maken

Gisteren gingen we naar het Archeon in Alphen aan de Rijn. Daar mochten de kinderen zelf een kaarsje maken. Nu hebben wij al jaren een aantal bladen bijenwas liggen, dus die heb ik er vanmorgen maar weer eens bij gezocht. Leuk werkje voor op een druilerige herfstmorgen.


Welkom herfst! Huize Tilly is er klaar voor!

 

Gisteren in het Archeon:

cijfers verven

Josalien had laatst bij een vriendinnetje gezien dat ze letters hadden gemaakt van wc rolletjes. Zij wilde dat vandaag ook wel doen, maar dan met cijfers "want", zei ze, "dan kan Marieke de cijfers leren". Ze wilden ook de eerste letters van hun voornamen. Zo gezegd zo gedaan. Josalien en Marieke hebben de cijfers geverfd.